Temple of Las Vasijas at Chacchoben

Temple of Las Vasijas at Chacchoben

We are searching data for your request:

Forums and discussions:
Manuals and reference books:
Data from registers:
Wait the end of the search in all databases.
Upon completion, a link will appear to access the found materials.

Temple of Las Vasijas at Chacchoben - History


Chacchoben (Chalk-Choe Ben), was discovered by a Yucatec Mayan man named Serviliano Cohuo. in 1942. Serviliano built his home at the base of the Basamento and lived there as the honorary guard of the ruins until his death in 1991. Chacchoben was opened to the public in Oct. 2002. The site was first inhabited around 200 BC, with the peak in the Classic Period around 300-700 AD when most of the temples were built. Chacchoben site gets its name from a nearby Mayan village. The original name of the city is unknown. This is a popular place with the cruise ship crowd so you may want to check the cruise ship schedule at Mahahual to schedule around the crowds. If you go on a non-cruise ship day, you can expect to see very few other people there.

Our Visit

Chacchoben, place of the red corn, is the closet ruin you can get to from Xcalak. This ruin discovered in 1972 dates back 2000 years. We had been wanting to see Chacchoben for a while, so a free weekend near a birthday gave us an excuse. At bit over an hour and a half drive, it makes for an easy day trip. You can also combine it with a quick trip to Bacalar to see the Lagoon of 7 colors and the San Filipe museum.

From Xcalak, Chacchoben is about an hour and half to two hour drive. From Acocote Eco Inn take the beach road into town, get on the paved road turn right at the stop sign and drive the 61 KM to Mahahual. At the T-intersection, turn right to go to the Pemex Gas Station if you need fuel, otherwise, turn left. Go 51 KM until you hit 307 (This is the road that goes to Cancun). Turn left towards Chetumal. In about 10 KM you will pass through Pedro Santos. This is a great place to pick up some Piña Miel (Honey Pineapple) They usually sell large whole pineapples, 3 for $50 pesos and small ones 5 for $50 pesos. You can also get fresh cut pineapple, fresh squeezed pineapple juice, or honey at the stands that line the road. Once you pass through Pedro Santos. Take the right hand turn onto 293. You should see signs for Chacchoben. In about 9 KM you will see a sign to turn into the ruins on your left.

The roads are wide enough to accommodate tourist buses and are well paved except for a short stretch about ¼ mile from Chacchoben. We arrived at about 10:30 on a summer Sunday morning. Quintano Roo is 18 degrees north of the equator so summer can get hot and muggy and buggy. We brought big hats, sunglasses, water, Off, Ultrathon and deet wipes. We had been told that the mosquitos are “muy grande” in the jungle. Either the mosquitoes weren’t out on this particular day or we were so well covered we effectively created a repellent bubble that the bugs weren’t interested in trying to penetrate. Be prepared.

The Chacchoben entrance fee is 40 pesos about US $3.00. For US $ 40.00, a guide will give a 50 minute tour of the temples in English which is probably money well spent but we didn’t do that. I was more in a mood to indulge my inner Dora the Explorer. With almost no other tourists there, I could pretend I had just hacked my way through the jungles of the Yucatan and come upon these three stunning temples jutting up from the flat terrain.

At one temple, you can see hieroglyphs on the stone. On another temple there is still some red stucco exposed. On this particular day, large fluffy clouds and a comfortable breeze rewarded the climb up the temple steps.

Tall Chich, sacred Mayan palm, lined the paths around the temple compound and also formed the jungle canopy that shaded much of the park. While walking between two well excavated temples, we heard a wind in the trees, which turned out to be a band of monkeys journeying through the jungle canopy.

I saw a mother with an infant clinging to her back and adolescents athletically swinging through the air. I couldn’t see all of them but I would estimate 20-30 monkeys were in the band. The experience definitely fed my Dora the Explorer fantasy.

A number of smaller buildings are partially excavated and some foundations exposed but I was fascinated by the entirely unexcavated hills covered by trees. So much more remains to be discovered at this ancient site. This is a great half-day adventure.

Don’t Miss

Going around the circular path, make sure you go up the hill to the Grand Basamento. There is a large pyramid (Templo 1) as well as another large structure (Las Vasijas) you can climb on. Great views of the surrounding jungle. On the back side of Las Vasijas, you can see some of the original stucco and red paint.


Archaeological investigations have uncovered potsherds dating as far back as the early Middle Preclassic (1000 BC–800 BC). [5] Postclassic potsherds are widely distributed in the upper levels of the site to a depth of 30 to 40 cm (12 to 16 in). [6] Evidence from the Temple of the Hidden Jars indicates a continuous occupation from the Preclassic right through the Classic (AD 200–900) to the Postclassic Period (AD 900–1525), with occupation continuing until approximately 1700, well after the Spanish Conquest of most of Guatemala, according to ethnohistoric sources. [6] The Petén Lakes region finally fell to the Spanish Crown in 1697, [7] at which time Ixlu was in disputed territory between the mutually hostile Itza and Kowoj kingdoms. [8]

Fifty structures have been mapped at Ixlu by the Central Peten Historical Ecology Project. [9] Nine of these are C-shaped bench superstructures and two are L-shaped. [9]

Ixlu has two ballcourts and is one of only two Postclassic sites in the central Petén lakes region to have a recognisable ballcourt. [10] However, both ballcourts at Ixlu apparently date to the Late Classic. [10] The site possesses a twin pyramid complex, a feature that is rare outside of Tikal and probably indicates the political influence of that great city. [11]

The architecture at Ixlu resembles that at the Late Classic site of Seibal on the Pasión River. [12]

The Temple of the Hidden Jars Edit

The Temple of the Hidden Jars (Templo de las Vasijas Escondidas) has been labelled as Structure 2034. [2] It is bordered by Structure 2041 on the south side, Structure 2036 to the west and Structure 2035 to the north, its eastern side faces onto Patio B. [2] The temple measures 13.9 by 9.6 metres (46 by 31 ft) and consisted of a two-level platform, the first level was 1.15 metres (3.8 ft) high and the second level had a height of 1.2 metres (3.9 ft). [13] The temple has been dated to the Late Postclassic Period (AD 1200-1525). [14] A stairway ascended the west side of the temple and there was an altar on the summit that measured 1 metre (3.3 ft). [13] The temple is named from two hidden niches on the west side of the temple, one at the foot of the stairway and the second under an altar on the temple steps. [6] Each contained a single red-brown ceramic vessel measuring approximately 16 centimetres (6.3 in) in diameter and 14 centimetres (5.5 in) high, each with its respective concave lid. [6] The vessels have four handles spaced equidistantly around the circumference, with the lids also possessing a handle. [15] The jars contained only brown soil. [6] This style of hidden niche is similar to niches associated with ceremonial structures in distant Mayapan in the north of the Yucatán Peninsula. [6]

Chacchoben ruins

Why We Love Chacchoben

This site is historically rich with a wonderful twist. Located in the Lake Region of southern Quintana Roo, the trees, birds, monkeys and more are as interesting as the ruins. The landscape changes in this region and provides visitors a great lesson in indigenous vegetation that has impacted and been a part of Mayan life. Chacchoben proves that the life of the Maya is delicately intertwined with its environment.

Getting To Chacchoben

When traveling from the Riviera Maya or Costa Maya, take Hwy 307 to Hwy 293. The Chacchoben archeological site is located just 3 km north-west of Lazaro Cardenas, not near the village of Chacchoben. Once you drive through Lazaro Cardenas you will see the ruins on the west side of the road. It is easy to mix up the village and the ruin site. We did the first time we visited!

The site is open from 8:00am-5:00pm, Monday thru Sunday. It is important to note cruise ships docked at the Costa Maya Port in Mahahual include Chacchoben in their excursions. As we said earlier, Chacchoben is as popular as Chichen Itza though the site is very different from Chichen Itza. Arrive early or wait until the late afternoon to avoid crowds and have this Mayan ruin site to yourself. The less people at the site, the more monkeys and birds you will see!

Update 2015 – We recently visited this site in 2015 and loved it as much as our first few visits. When driving to the ruin site, take full advantage of the pineapple ladies who sell whole and cut pineapple at the topes before you reach the turn off to the ruins. For 10 pesos a bag of pre-cut pineapple or 40 pesos for an entire pineapple, you will experience some of the best pineapple found anywhere. It is called honey pineapple for a reason! When we arrived to the ruins, we were happy to hear and see the local monkeys. They provided a great show for us and we loved seeing them again.


Chacchoben ở trên bán đảo Yucatan, Mexico không xa trục lộ 186 từ Cancun tới Chetumal trên bờ biển Caribe.

Các Mốc Thời Gian Chính.

.Khoảng năm 200 Trước Dương Lịch đã có các cư dân sống trong các làng gần bờ nước vùng này.

.Năm 700 Sau Dương Lịch nền văn hóa vùng này lên tới tột đỉnh. Phần lớn các đền đài thờ phượng được dựng lên vào thời điểm này trong đó có Chacchoben.

.Năm1942 một nông gia Maya tên là Serviliano Cohuo đến đây ở.

.Năm 1972 nhà khảo cổ học Mỹ, tiến sĩ Peter Harrison, từ trên trực thăng nhìn xuống thấy nhiều gò, đồi nhô lên ở một vùng đất bằng rừng rậm, đầm hồ nước bên bờ biển đã khám phá ra phế tích Chacchoben này và báo cáo cho chính phủ Mexico.

.Năm 1994 Chacchoben được chương trình tái thiết của INAH (National Institute of Anthropology and History) bảo trợ cho khởi đầu khai quật.

.Năm 2002 Mở cửa cho quần chúng.

Phế tích Chacchoben vốn là một Trung Tâm Thờ Phượng gồm nhiều đền, tháp thờ, nhà ở của giới tù trưởng, quí tộc, giáo sĩ, chợ búa, sân chơi banh… Hiện nay mới chỉ có một phần được khai quật và trùng tu. Đó là phức thể kiến trúc gọi là Nhóm I-A và I-B gồm 4 đền thờ, khu chợ và khu nhà ở:

  • Đền số 24 và Plaza B.
  • Plaza Lớn (The Gran Plaza).
  • Đàn Tế Lớn gọi là Tầng Nền Lớn (The Gran Basamento, Great Basement).
  • Đền Bát Đĩa (Las Vasijas, Temple of the Vessels).
  • Đền Số 1 (Templo 1).
  • Đền Âm Hồn Phù Hộ (Templo de Las Vias, Temple of the Ways).

Đồ hình khu mới khai quật (nguồn:

Phần còn lại còn chôn vùi dưới các gò đống đất.

Khởi đầu đi vào khu Đền số 24 và Plaza B gần ngay bãi đậu xe.

Đền là một tháp khổng lồ xây theo kiểu kiến trúc Thời Maya Cổ Điển (Classic Maya Period 250-950 CE). Tháp hiện nay khổng lồ vì xây bao bọc một tháp cũ. Người hướng dẫn viên giải thích là nhiều tháp Maya được xây bao bọc các tháp cũ vì các vị cai trị về sau khi lên ngôi muốn tỏ ra mình lớn mạnh hơn các vị trước. Tuy nhiên cũng có nhiều trường hợp những tháp nhỏ bên trong coi như một ‘tháp quan tài’ giống như trường hợp thấy ở các tháp Phật giáo, rõ nhất là các tháp Phật trong các hang động mái vòm (Ấn Độ: Hang Động Phật Giáo Ajanta).

Ta biết một tháp Maya (cũng như của nhiều tộc người khác) là nơi thờ tự tín ngưỡng, chôn cất, là đài thiên văn, chiêm tinh và lịch học. Bản thể, danh tính của tháp thường thấy rõ qua các vị thần, các trang trí và chữ viết (glyphs). Ở đây những thứ này không có. Tháp chỉ là tháp mộc mạc không có hình tượng, trang trí, chữ viết. Không có các trang trí thần linh và chữ viết cho thấy các tháp ở đây có một khuôn mặt nghiêng nhiều về thiên văn, lịch học, chiêm tinh.

Theo người hướng dẫn viên đây là Tháp Kim Tinh (Sao Kim, Venus). Người Maya đã biết rất tường tận về Kim Tinh và đã có lịch Kim Tinh một chu kỳ 584 ngày (tôi sẽ viết rõ lịch Kim Tinh trong bài viết Lịch Maya Trên Trống Ngọc Lũ I).

Sự hiện diện của Tháp Kim Tinh ở đây (hiếm thấy ở những nơi khác) cho thấy quần thể thờ phượng này về phương diện tín ngưỡng có sự hiện diện của một vị thần nữ ứng với Sao Mai (khuôn mặt lúc tinh mơ của Kim Tinh), sao biểu của Isis, Âu cơ…. Nhưng quan trọng hơn là về diện thiên văn, lịch và chiêm tinh mà ở các nơi khác không thấy rõ. Lưu ý ở lịch Maya Kim tinh có một khuôn mặt là một vị thần nam.

Đây là khu đất rộng lớn có thể chứa hàng chục ngàn người nằm giữa Plaza B và Đàn Tế Lớn.

Plaza Lớn có chợ và cư xá của giới tù trưởng, quí tộc, tu sĩ và có cả sân chơi banh-người Poc-a-Toc. Ngày nay chỉ còn nền và móng.

.Đàn Tế Lớn hay Tầng Nền Lớn (Gran Basamento).

Đây là một Đàn Tế Lớn rất cao hiện gọi là Tầng Nền Lớn trên có Đền Số 1 và Đền Bát Đĩa.

Đàn Tế Lớn với hai Tháp Số 1 và Tháp Bát Đĩa.

Cầu thang lớn đi lên Đàn Tế Lớn ngay trước Đề số 1, Tháp Mặt Trời (ảnh của tác giả).

.Đền Số 1, Tháp Mặt Trời.

Đền Số 1 là đền quan trọng nhất. Tháp có khu hiến tế người ở trên nóc. Hiến tế máu, trái tim là hiến tế mặt trời. Máu là thức ăn và nguồn sinh lực của thần mặt trời. Thần mặt trời chết thì loài người diệt vong. Phải nuôi dưỡng mặt trời. Người Việt Mặt Trời Thái Dương cũng hiến tế người thờ mặt trời, cũng uống máu người: ‘”thề phân thây uống máu quân thù”. Khi còn bé tôi thấy còn cúng máu tươi gà (thay cho cúng máu người). Ăn tiết canh là chứng tích còn lại của tục ăn uống máu sống người của tục thờ mặt trời của người Việt. Vì thế người Việt ăn uống máu mới “hăng máu”, ăn tiết canh vịt mới trở thành ‘hăng tiết Vịt’. Sự hiến tế người còn thấy trên trống đồng nòng nọc (âm dương) của đại tộc Đông Sơn (xem dưới).

Tháp có hiến tế người thờ mặt trời là Tháp Mặt Trời. Người hướng dẫn viên cũng nói đây là Tháp Mặt Trời.

Đề n Số 1, Tháp Mặt Trời.

Tháp này cũng không có hình tượng, không có trang trí và chữ viết. Vì vậy tháp này có một tầm quan quan trọng về thiên văn học. Đúng vậy. Ngay trên đầu một cầu thang từ Plaza Lớn lên tới Đàn Tế Lớn có hai trụ đá gọi là Cặp Sinh Đôi (Los Gemelos, The Twins). Một trong hai trụ có khoan đục một lỗ xuyên qua. Ánh sáng mặt trời lặn vào ngày Đông chí (ngày ngắn nhất) chiếu qua lỗ này tới một chỗ đặc biệt tại Plaza Lớn ở dưới. Các nhà khảo cổ học tin là có một tượng hay một tấm bia, một dấu mốc tại điểm đó được ánh sáng mặt trời lặn ngày hôm đó chiếu sáng lên. Cùng một cách như thế vào ngày Hạ chí (ngày dài nhất), ánh sáng của mặt trời mọc lúc bình minh chiếu qua khoảng hở ở đỉnh nóc Đền Số 1 làm sáng lên một điểm trong vòng năm phút mà hiện nay trở thành trống ở không trên mặt đất.

.Tháp Bát Đĩa (Las Vasijas, Temple of the Vessels), Tháp Mặt Trăng.

Tháp Bát Đĩa hay Mặt Trăng.

Gần tháp Số 1 có một tháp nhỏ mang âm tính mà các nhà khảo cổ học đào tìm thấy rất nhiều cốc, bình, bát và đĩa nên gọi là Đền Bát Đĩa. Tên này không đúng. Vì tên tháp phải có từ trước khi tháp xây. Bát đĩa chỉ được cất vào tháp sau khi tháp đã dùng vào việc tế lễ. Theo người hướng dẫn đây là Tháp Mặt Trăng. Tháp Mặt Trời Số 1 đi với Tháp Mặt Trăng có lý hơn là tên Tháp Bát Đĩa. Ta cũng thấy rõ Trăng đi với Nước (nước thủy triều liên hệ với tuần trăng), các vật đựng chất lỏng, nước hiển nhiên liên hệ với trăng. Tháp Mặt Trời là Lửa và Tháp Mặt Trăng là Nước. Ngoài ra từ Plaza Lớn lên Đàn Tế Lớn có hai cầu thang. Cầu thang lớn ngay trướ Đền Số 1. Hai cầu thang cho biết hai đền là hai thực thể khác nhau. Cầu tháng lớn lên Tháp Mặt Trời và cầu thang nghỏ lên Tháp Mặt Trăng. Vả lại Trăng Trời là nòng nọc (âm dương), vũ trụ, càn khôn, trời đất, nguyên lý căn bản của vũ trụ tạo sinh, vũ trụ giáo, dịch học, cốt lõi văn hóa Chim Rắn Kukulcan của Maya.

Ở đây còn dấu vết một mảng tường mầu đỏ.

Mảng tường mầu đỏ còn lại (ảnh của tác giả). Giới hữu trách cho làm mái che nắng để tránh cho lớp đỏ bị phai mầu.

Đền Âm Hồn Phù Hộ (Las Vias, The Temple of the Ways).

Từ Đàn Tế Lớn đi xuống cầu thang ra đường chính cũ dẫn đến Đền Âm Hồn Phù Hộ.

Đền thờ các âm linh phù trợ, phù hộ cho con người sống. Theo đức tin Maya, các Âm Linh Phù Hộ gọi là Ways hay Wayobs dìu dắt, hướng dẫn người sống. Mỗi người có một Way giúp họ suốt đời và ngay cả ở cõi âm Xibalba. Âm linh xuất hiện trong giấc mơ đem các thông tin từ các vị thần âm thế và trong giấc mơ một người được đưa tới vùng giấc mộng Wayib, ở đó họ có thể nói chuyện với thần linh và các vong linh khác để tìm một giải đáp cho một vần đề nào đó hay nhận được những tiên đoán về tương lai.

Tóm lại chỉ qua ba tháp Tháp Mặt Trời Số 1 đi cặp đôi với Tháp Mặt Trăng ở trên Đàn Tế Lớn rất cao và Tháp Kim Tinh ta đã thấy trọn vẹn vũ trụ thuyết, vũ trụ giáo dựa trên nguyên lý nòng nọc (âm dương) trăng trời, chim-rắn Kukulcan, sự thờ phượng mặt trời của Maya. Nhưng quan trọng nhất ở đây là khuôn mặt nổi trội diễn tả thiên văn học, lịch học (Tháp Mặt Trời diễn tả lịch mặt trời 365 ngày, Tháp Mặt Trăng diễn tả một loại lịch liên quan tới mặt trăng mang tính âm lịch một tháng có 29 hay 30 ngày và Tháp Kim Tinh diễn tả lịch Kim Tinh có một chu kỳ 584 ngày (đón đọc Lịch Maya Trên Trống Ngọc Lũ I).

Trở về lại bến cảng, chúng tôi đến thăm khu văn hóa Maya. Ở đây có đền thờ mặt trời.

Đền thờ Mặt Trời hình tháp tam thế.

Đền thờ Mặt Trời làm theo kiến trúc tháp tam thế (giống Đền Hùng Lạc Việt Phú Thọ có ba Đền Thượng, Trung và Hạ riêng rẽ diễn tả tam thế). Lưu ý mái tháp bằng ngang mang âm tính của ngành nòng, âm, nước. Trên nóc tháp có hình mặt trời có nhiều nọc tia sáng mũi mác cũng mang âm tính ngành nòng, âm (mặt trời càng có nhiều tia sáng càng mang âm tính. Ví dụ mặt trời trên nắp thạp đồng Đào Thịnh dùng làm vật mai táng có 20 nọc tia sáng mũi mác).

Đền thờ mặt trời này cùng một loại Đền Thờ Mặt Trời Tổ Hùng thấy trên trống Quảng Xương.

Đền Thờ Mặt Trời Tổ Hùng trên trống Quảng Xương làm theo kiến trúc tam thế hai bên cánh cửa có hai mặt trời của hai nhánh Chim-Rắn, Tiên Rồng (Trống Quảng Xương).

Màn trình diễn văn hóa Maya hào hứng nhất mà mọi người trông đợi là Múa Tế Người Bay (Danza de los Voladores, Dance of the Flyers) hay Người Bay Quanh Cột (Palo Voladores) do các Người-Chim (Bird-men) thực hiện. Người hóa trang thành loài chim mãnh cầm như chim cắt, trĩ, ưng, ó…, chim biểu tượng của mặt trời là người-chim-mặt trời (sun birdmen).

Người chim ó mặt trời ở đây giống người Chim Rìu, Chim Việt, Chim Cắt Lửa Mặt Trời trên trống Ngọc Lũ I.

Trước khi cử hành Múa Tế Người Bay, những Người Chim-Ó Mặt Trời nhẩy múa tế lễ trước đền để cầu xin an bình, thịnh vương, mưa thuận gió hòa cho được mùa… cho toàn bộ tộc và an toàn cho chính bản thân họ.

Người chim ó-mặt trời nhẩy múa tế lễ trước đền thờ mặt trời (ảnh của tác giả).

Người Chim Mặt Trời bay quanh một trụ cột cao trồng ở tâm một mặt trời trên mặt sân.

Trụ đu bay quanh mặt trời trên trục thế giới ở tâm mặt trời trên mặt sân (ảnh của tác giả).

Lưu ý mặt trời trên mặt sân giống hệt mặt trời trên mặt trống đồng nòng nọc (âm dương) của đại tộc Đông Sơn. Trụ cột bay ngay ở tâm mặt trời chính là trục thế giới, tương tự như trụ của thân trống đồng. Ví dụ trục thế giới thân trống thấy rõ ở một trống đồng Điền Việt:

Vật đựng vỏ ốc sứ trên nắp có các hình tượng diễn tả một cảnh hiến tế có trụ thân trống là trục thế giới kéo dài lên khỏi mặt trống (206 BC-25 AD, khu mộ Số 20, Trại Thạch Sơn).

Ta thấy rõ như dưới ánh sáng mặt trời là trục thế giới thân trống ở ngay giữa mặt trời tâm trống giống hệt trụ trục thế giới ở đây trồng ở tâm mặt trời trên mặt sân. Múa Người Bay.

Điệu múa này thấy trong các tế lễ ở Trung Mỹ châu (Maya, Aztec), ngày nay còn thấy. Được cho là có nguồn gốc từ người Nahua, Huastec và Otomi ở Trung Mexico rồi lan truyền ra khắp Trung Mỹ châu. Múa tế này gồm có 4 hay 5 người leo lên đỉnh một cột cao chừng 30 mét. Người thứ 5 đứng trên đỉnh trụ cột múa thổi sáo và đánh trống. Theo một truyền thuyết thì tục tế lễ này tạo ra để xin thần thánh chấm dứt hạn hán, để cầu mưa. Ta thấy rõ người đánh trống đứng giữa trời diễn tả cầu xin thần sấm mưa (trống biểu tượng cho sấm, cho ông thần sấm mưa). Bốn người diễn tả bốn phương trời. Sấm động bốn phương trời tạo ra mưa…

Tuy nhiên theo thần thoại sáng thế Maya Vũ Trụ, muôn sinh do Thần Điểu Itzam-Yeh dạng chim-rắn nhất thể tạo ra. Chim Thần này ở trên Cây Thế Giới (Cây Vũ Trụ (Cây Tam Thế, Cây Đời Sống). Thần điểu Itzam-Yeh là tiền thần của thần Rắn-Lông Chim Kukulcan.

Năm người chim trên đỉnh trục diễn tả 5 vị thần sinh tạo.

Bốn người ở bốn góc biểu tượng bốn vị thần tứ phương bay quay trục vũ trụ diễn tả sự sinh tạo ra thế gian và sự sống.

Đối chiếu với truyền thuyết và cổ sử Việt, truyền thuyết tế bay này ăn khớp hoàn hảo với truyền thuyết sáng thế của Việt Nam. Nhìn theo diện chim như truyền thuyết Maya thì là Chim Rìu Việt Lửa Cắt và Chim Rìu Việt Nước Nông, chim biểu của Viêm Đế-Thần Nông ở cõi tạo hóa tạo ra vũ trụ thế giới, thấy qua bài đồng dao Bồ Nông là Ông Cắt. Nhìn theo dạng lưỡng cực chim-rắn thì thấy ở đầu mũi thuyền trống Ngọc Lũ I, trống Hoàng Hạ. Ở cõi thế gian là Chim-Rắn, Tiên Rồng thấy ở trống Quảng Xương.

Năm người diễn tả ‘ngũ đế”. Người đứng giữa là Đấng Tạo hóa Viêm Đế-Thần Nông nhất thể. Bốn người ở tứ phương ở cõi đại vũ trụ là bốn đế: Đế Viêm, Đế Đế, Đế Thần và Đế Nông. Ở cõi tiểu vũ trụ là Đế Minh, Kì Dương Vương, Lạc Long Quân và Hùng Lang. Ở cõi nhân gian là bốn Tổ Hùng Vương Lịch sử của bốn đại tộc Minh Việt dòng Đế Minh, Kì Việt dòng Kì Dương Vương, Lạc Việt dòng Lạc Long Quân và Lang Việt dòng Hùng Lang.

Cảnh Tế Người Bay diễn tả truyền thuyết sáng thế của Maya, Aztec này giống hệt cảnh Tế Người Mặt Trời Bay thấy trên một trống đồng Đông Sơn tìm thấy ở Nam Trung Quốc. Trên thân trống này có hình diễn tả Tục Tế Người Chim Mặt Trời Bay Quanh Trục Vũ Trụ trên có mặt trời. Bốn người hóa trang chim có trang phục đầu lông chim tỏa sáng như mặt trời. Khố đuôi chim tung bay trong gió.

Tục Tế Người Bay quanh trục vũ trụ ở một thân trống đồng (ảnh của tác giả chụp hình vẽ chi tiết tại Viện Bảo Tàng Tỉnh Vân Nam).

Bốn người-chim mặt trời bay quanh mặt trời trên đỉnh trục vũ trụ. Tay cầm mặt trời sinh tạo chấm-vòng tròn. Người thứ 5 đứng dưới chân trụ ầm ở tay cây trượng đầu rắn:

Người đứng dưới đất cầm cây trượng đầu rắn mang hình ảnh thần “mang năm tháng” (yearbearer) của Maya.

Cây trượng đầu rắn này chính là cây gậy thủy tinh núi lửa (flint) của thần gọi là ‘người mang năm” “yearbearer” trong hệ thống lịch Maya:

Thần Toltec cầm gậy flint đầu rắn. Hình diễn đạt năm 11 flint, Tula, thời Tiền-Cổ điển. Thần mang, cõng thời gian (năm) trên lưng (nguồn: Mary Miller and Karl Taube, An illustrated Dictionary of The Gods and Symbols of Ancient Mexico and the Maya).

Để phân biệt một năm 365 ngày Haab với năm khác trong Lịch Tròn 52 năm, Người Maya đặt tên mỗi năm theo ngày đặc biệt trong lịch trùng hợp 260 ngày (gồm 13 tháng 20 ngày). Những ngày này gọi là yearbearers. Có bốn nhóm yearbearers trong đó có nhóm caiman dòng Rắn như thấy ở trống đồng nòng nọc (âm dương) và ở hình Maya. Ở đây ta thấy rất rõ Múa Tế Người Bay cũng diễn tả lịch và hệ thống yearbearers của Maya. Bốn người bay quay quanh trụ từ đỉnh xuống tới mặt đất 13 vòng. Bốn người là 13 x 4 = 52 vòng.

Con số 52 này chính là số năm trong Lịch Tròn (Calendar Round) của Maya và Aztec. Hiển nhiên Tế Người Bay không hoàn toàn là lễ câu mưa.

Cảnh Tế Người Bay trên trống đồng nòng nọc (âm dương) của đại tộc Đông Sơn với người đứng dưới đất cầm gậy đầu rắn “yearbearers” cho thấy có hệ thống Lịch Maya trên trống đồng (xem Lịch Maya Trên trống Ngọc Lũ I).

Tục này của Maya được chấp nhận là Di Sản Phi Vật Thể Thế Giới UNESCO (trong khi đó trống đồng nòng nọc của đại tộc Đông Sơn có cảnh tế lễ này mà các học giả Việt Nam không chịu xin cho trống đồng được là một Di Sản Văn Hóa Thế Giới UNECO! Buồn thay!).

Mỗi lần viếng thăm một phế tích Maya tôi thấy mình có thêm thân tình hơn với người Maya.

Trở về tầu, Phế Tích Chacchoben gợi ý cho tôi khởi sự viết loạt bài về Lịch Đồng Đông Sơn trong đó có Lịch Maya Trên Trống Ngọc Lũ I (xem trong những số tới).

Tuesday, January 15, 2019

Fort San Felipe, Bacalar's bulwark against pirate attacks

A rusty cannon points toward Lago de Bacalar from one of the fort's four bastions. In my previous posting, I wrote about the piracy that plagued the Caribbean Sea and the coasts of the Yucatan Peninsula for 400 years. Between Bacalar's founding in 1544 and the early 18th century, the town's only defense consisted of a primitive earth and wood structure manned by local militia. As a result, Bacalar was subjected to a long series of devastating pirate attacks.

Finally, in 1725, the Spanish Crown bestirred itself and authorized the construction Fuerte (Fort) San Felipe. The fort is located on a bluff along the shore of Lago de Bacalar. In this position, it commands not only the approaches by water but also the trade route that runs north to south along the lakeshore. In this posting, I'll tell you about the history of the fort, its construction, and how it functioned as a military strong point. But first, a bit more about the pirates and those who opposed them.

Pirates attack a merchant ship. New World piracy started in the early16th century, while Cortez was still mopping up resistance to his conquest of the Aztec Empire. It began because the English, French, and Dutch had been excluded from the Americas by a Papal Bull in 1493. This decree gave the New World to the Spanish and Portuguese. The other powers responded by sponsoring privateers. These were government-licensed business ventures authorized to attack Spanish shipping. In effect, they were legal pirates from whom the sponsoring government got a share of the spoils. Some corrupt officials turned a blind eye to "freebooters" (unlicensed pirates) in return for a personal cut of the spoils. The privateers/pirates not only attacked Spain's merchant ships, but also its coastal towns in the New World. After Bacalar was founded in 1544, the new trading center began to attract pirate attention.

At the beginning of the 17th century, a Dutch pirate named Cornelio Jol--better known as "Peg-leg"--became notorious in the Caribbean. Several times, he dispatched a Cuban, known as Diego the Mulatto, to raid Bacalar. Some of Diego's attacks came overland from the coast, but others arrived by shallow-draft sloops. They traveled from Chetumal Bay on the Caribbean up the Rio Hondo to the swampy channels that connected the river to Lago de Bacalar.

Other pirates, English this time, nearly destroyed the town in 1628. Later in the century, a pirate named Abraham sacked Bacalar and abducted all of its women, but the Spanish rallied and freed the captives. Abraham had a long memory, however, and in 1652 he returned and thoroughly devastated Bacalar. This raid, along with later epidemics and Maya uprisings, almost caused the town's abandonment.

However, the Spanish Crown was determined to revive Bacalar as a trading center. In 1725, they decided to build a powerful stone fort and man it with regular Spanish troops. The new structure was intended to replace the wood and earth structure that had proved so ineffective in defending the town. In 1726, colonists from the Canary Islands arrived to resettle and rebuild Bacalar.

Spanish colonial troops, similar to those that manned Fuerte San Felipe. Garrison duty in remote places like Bacalar was not a popular assignment. Regular army units tended to be understaffed and replacements for those felled by disease or wounds were often slow to arrive. So, to supplement the regulars, a local militia was formed from Bacalar's male population. Both the regular troops and the militia were armed with smoothbore flintlock muskets, tipped with long bayonets. Officers carried swords and flintlock pistols. There were also some artillery units, trained to operate the fort's several dozen cannons.

In the 18th century, regular armies were fairly small but highly trained. Men had to learn to maneuver in close order while surrounded by smoke, noise, and horrendous carnage. All the while, they had to perform a complex series of actions to load, aim, and fire their single shot weapons. The accurate range of the smoothbore muskets was fairly short, so coordinated massed-fire was necessary to stop a determined attack. All this required continuous training and drills.

Like the rest of Europe, Spain was a class-stratified society. Military officers were nearly always drawn from the aristocracy. Often they were second or third sons who saw no hope of inheritance and looked to the army for personal advancement. The enlisted men were virtually always commoners. Discipline for them was harsh and included flogging for even fairly minor offenses. This was considered especially necessary in remote outposts that were in constant danger of attack. The motivation among commoners to volunteer for the army would not have been patriotism, a concept foreign to the times. Most men joined simply to make a living or to escape a dull life as a farmworker or laborer. Some, no doubt, joined to evade civilian legal authorities.

In fact, the motivations for entering a life of piracy were nearly identical to those driving the common soldiers. Sometimes, after they were captured at sea or on a shore raid, honest men would join the pirate crews. After all, piracy held the possibility of high adventure and even riches. Another attraction was the amazingly democratic organization of pirate crews. They elected and removed their own officers and shared in the spoils according to the position they occupied in the pirate organization. One man stated that he became a pirate to avoid boredom and that he looked forward to "a short but merry life."

Exterior of Fuerte San Felipe

Fuerte San Felipe viewed from the street below the bluff on which it was built. This side of the fort faces the lake. The fort was first proposed in 1725 by Yucatan's Governor Antonio de Figueroa y Silva. The Crown approved the plan and work continued for eight years, until 1733. Various additions and improvements were added over the next century or so. The builders used wood from local trees and the abundant limestone of the Yucatan Peninsula. In this they followed the example of the pre-hispanic Maya who used the same materials for their palaces, temples, and pyramids.

Carole walks up stone steps leading to the fort's moat and walls. While pirates continued to be a problem until the 19th century, by the time the fort was completed their "Golden Age" had passed. The British in Honduras (now Belize) and local Maya uprisings were now the main threats, with the British viewed as the greatest problem. The British arrived in Belize by accident, through a shipwreck in 1638. The settlement that resulted gradually evolved into many more, although the British refrained from establishing a formal colony until the mid-nineteenth century. The area of the British settlements lies along the coast of the Caribbean immediately to the south of the Mexican state of Quintana Roo. It was attractive to the British for several reasons: it was almost devoid of Spanish settlements it provided good bases from which to prey upon Spanish shipping and--best of all--Belize was the prime source for a type of wood used in the dyeing of textiles.

The high, crenellated, outer walls are surrounded by a deep moat. Sharp stakes were embedded in the bottom of the moat. These were intended to impale attackers attempting to reach the walls. Soldiers fired between the crenellations (open slots) along the top of the wall. The whole fort was constructed so that fire could be brought upon an enemy from multiple directions, leaving no place to hide.

View of the entrance of the fort, from the top of the blockhouse tower. Anyone approaching this entrance would first encounter a "V" shaped wall with firing slots on either side of the gate. They would then pass over the moat on a bridge. The one seen above is stone, but it was originally a wooden drawbridge. As you can see above, anyone attacking across the bridge could be brought under fire from multiple directions, including from the top of the blockhouse where I stood when I took this photo. The narrow bridge would force attackers to bunch up, making them easy targets.

View of the battlements from just inside the gate. One arm of the V-shaped wall can be seen on the right. The bridge leads off to the left, while the moat lies between the low wall in the center and the high crenellated wall in the back ground. Anyone standing in this spot could be fired upon from the front, both sides, and above.

The interior courtyard of the fort, including the all-important well. The courtyard is sizable, but troops assembled here could be quickly dispatched to any point that was threatened. The bridge from the gate reaches the courtyard between the two stone pillars in the upper right. In the upper left is one of the four bastions which contained most of the fort's cannons.

A well was an important feature in any fortification that might be brought under siege. Along with ammunition and food, an adequate supply of water was critical. Men could go without food for a considerable time and they could defend themselves with swords and bayonets if the ammunition ran low. However, men can last only about three days without water. A good well was much superior to water stored in casks, which could go stale or be used up.

The wheeled vehicles above are caissons. These were used to haul ammunition and to move cannons from one position to another. A few feet below the bastion's crenellations, you can see a ledge that extends along the walls. The stone ledge once supported a wood structure on which the soldiers could stand or move about while they fought off an attack.

Cannons faced in every direction from which an attack could be launched. In this position, they face inland, toward the town. By 1776, the fort had 24 cannons capable of firing projectiles measuring from one inch to six inches. Additional cannons were added later that had even greater firepower. By the mid-18th century, the threat of piracy had receded somewhat. However, an even greater threat loomed from British Honduras (now Belize). south of the Rio Hondo.

The Spanish had initially claimed that area, but had never settled it. Pirates began to use the bays and islands of northern Belize as supply depots and bases from which to attack Bacalar and other Spanish outposts. Some of these depots and bases eventually became English settlements. To the Spanish, these settlements posed an even greater threat, because they became focused on the exploitation of a valuable wood resource called Palo Tinte ("Dye Stick"). The wood was important in the process of dyeing textiles. There were no gold or silver mines or other high-profit resources in the area, so the wood was coveted by both the Spanish and the English.

View of the courtyard, including the well and the watchtower. The flat root of this structure is the highest point in the fort. This meant if could function as lookout point, with a good view of a large stretch of the lake, as well as the whole interior of the fort. It would have been a good place from which the fort's commander could direct its defense. In addition, the watchtower could function as a "last ditch" stronghold if attackers managed to scale the outer defenses.

View from atop the lookout point down onto a gun position on the outer wall. This shot provides a sense of the depth of the moat and how difficult it would have been for an attacker to scale the walls. The construction of the original stone fort was not completed until 1733. During the succeeding decade, the attention of the Spanish Crown was focused elsewhere and maintenance was neglected. Finally in 1745, Governor Antonio Benavidez became concerned about the growing English settlements in Belize and the threat they posed to Bacalar. After inspecting Fuerte San Felipe, he persuaded the Crown to strengthen the defenses, including the moat and drawbridge, bastions at each corner, and more cannons.

The Barracks are a single-story, rectangular, stone building. Currently containing the fort's museum, this structure originally served multiple purposes, including that of a defensive position, should the walls be breached. Always deeply religious, the Spanish gave the Barracks the name Jesús Maria and included a small chapel in one of its rooms.

Floor plan showing the multiple functions of Jesús Maria. The chart shows areas for gunpowder storage, supplies, quarters for a small number of troops, the commander's room, the armory, and the chapel. Since the troop quarters are very small, most of the soldiers probably lived in town and only those on duty used this area. Likewise, the commander's room probably served as his office rather than living quarters.

Artifacts recovered in and around the fort. On the lower left are two large iron axes and a couple of iron nails. The long narrow object separating the axes from the cannon balls is a chain, which might have been part of the drawbridge mechanism. The various sizes of the cannon balls attest to the different calibers of the guns mounted on the parapets. At the upper right is an iron pot, possibly for cooking or carrying water.

This completes my posting on Bacalar's Fuerte San Felipe. I hope you have enjoyed it and, if so, you will leave any comments or questions in the Comments section below or email me directly. If you leave a question in the Comments section, PLEASE leave your email address so that I can respond.

San Andrés, El Salvador

San Andrés (formerly known as Campana San Andrés) is a pre-Columbian site in El Salvador, [1] whose occupation began around the year 900 BC as an agricultural town in the valley of Zapotitán in the department of La Libertad. This early establishment was vacated by the year 250 because of the enormous eruption of the caldera of Lago Ilopango, and was occupied again in the 5th Century, along with many other sites in the valley of Zapotitán. Between 600 and 900 AD, San Andrés was the capital of a Maya polity with supremacy over the other establishments of Valle de Zapotitán.

The residential area has not yet been well studied. The investigations and excavations in San Andrés have been primarily of the political-ceremonial center and have revealed that it was divided into the South Seat (from which they governed) and the North Seat. In the year 600, the South Seat was filled with adobe (leaving a tunnel leading to the original seat) to construct the Acropolis, which contains ceremonial and political structures. In the ends to the South and East of the Acropolis are pyramids or structures: 1 (the main pyramid), 2, 3 and 4. In the North ends and the west are a series of rooms where the governors lived (the last palaces of San Andrés) of which two have been reconstructed. To the south of the Acropolis lies structure 7, another ceremonial structure. In the North seat, or Great Seat, is the pyramid or structure 5 (called "La Campana" - the bell) which is united with the Acropolis behind structure 6 (which has the shape of an L). Around structure 5 are the structures where commerce took place.

Archaeology demonstrates that San Andrés had strong contacts with Copán and the Guatemalan Highlands, [1] and received goods from such distant places as the present territories of Petén and Belize. San Andrés collapsed as a political center towards end of the 9th century. The last evidence of pre-Hispanic activity in the site was between the years 900 and 1200 as a residential site that consists of a final layer with fragments of censers and ceramics painted with scenes of sacrifice in Mixteca-Puebla style, which belong to a new cultural phase, named Guazapa, related to the pre-Hispanic city of Cihuatán.

After the Spanish Conquest, the ruins of San Andrés lay within a colonial estate dedicated to cattle and indigo production. The site was buried due to the eruption of the Playón volcano in 1658 AD, preserving the Colonial indigo production almost intact. In 1996, the Government of El Salvador inaugurated the Archaeological Park of San Andrés, where the visitor can climb the pyramids, see the indigo production area, and visit the site museum.

6. Teotihuacan

While its origins are uncertain, Teotihuacan was once one of the most powerful cities in Mesoameric. The sprawling site is best known for its two huge pyramids – the Pirámide del Sol (Pyramid of the Sun) and the Pirámide de la Luna (Pyramid of the Moon).

For more information check out our detailed Teotihuacan guide.

Mexico's Ancient Ruins

Kukulkan's Pyramid Collection:
iStockphoto Item number:
98167927 Title:
Kukulkan's Pyramid License type:
Royalty-free Max file size (JPEG):
10 x 6.7 in (3,000 x 2,000 px) / 300 dpi Release info:
No release required

No trip to Mexico is complete without a walk deep down memory lane into the country's past. Mexico is filled with well-restored archaeological masterpieces that offer a glimpse of what life was like thousands of years ago. These ancient ruins are scattered throughout the country including towering Mayan pyramids in the Yucatan peninsula and the elaborate ancient city just outside of modern Mexico City. Here's our selection of Mexico's best ancient ruins broken down by region.

Quintana Roo
Tulum is one of the smaller Mayan ruins, but its cliffside setting overlooking the ocean makes it one of the most picturesque. Tulum was one of the last cities that the Mayan people built, between 1200 and 1450, and it served as a major commercial port up until the Spanish conquest. Tourists come from Cancun and Playa del Carmen to see the ruins enclosed by rock walls on 3 sides. The main point of interest is El Castillo, the castle that was once a lighthouse providing safe passage for boats traversing the rocky waters below. After exploring the archaeological sites, head down the cliffs for a dip in the ocean or head to one of the nearby cenotes for swimming and snorkeling.

Less than 10 miles south of Tulum is the small site of Muyil, which also goes by the name Chunyaxche. Muyil was built before Tulum, between 1100 and 1200, and was used as a trading post in the Mayan world thanks to its convenient location near lagoons that were once busy trade highways for canoes. Because of its small size, it's not nearly as popular as many of the other Mayan ruins. So, you may be able to explore El Castillo, the Pink Palace and the surrounding jungles and even enjoy some peace and quiet while you're there.

Chichen Itza is the most popular of the Mayan ruins on the Yucatan Peninsula and the most visited in all of Mexico. Its striking architecture and unique history earned it a spot on the list of the new 7 Wonders of the World back in 2001. Tour groups depart from Cancun and Playa del Carmen to visit the sites, but rent a car and plan your own trip if you want to spend more time exploring the ruins. In the past, visitors could ascend the 365 steep stairs built into the 78-foot tall El Castillo pyramid. However, today, for safety reasons, you'll need to admire the pyramid from the ground. Other features around the grounds include a large ball court, temples and groupings of columns. Decorative platforms are believed to have been spots for human sacrifice and feature a wall of skulls as well as carvings of snakes eating human hearts.

About 45 miles from Chichen Itza and tucked deep into the Yucatan jungle, Ek Balam is a sprawling site also known as 'Black Jaguar.' Archaeologists didn't start restoring the area until 1997 and have uncovered many treasures since then. The largest building on the site is the Acropolis, a 6-level palace believed to have been the home of the governors and politically powerful between 600 and 900. Climb to the top, and you can look out at the rest of the grounds, which include a court where people once played ballgames and carried out rituals that may have involved human sacrifices. The site is open daily from 8:30 a.m. to 4:30 p.m. for a small fee. Because it's not fully excavated, there are few amenities for tourists. However, the small village is home to the tasty Italian restaurant Dolce Mente that serves natural and organic fare.

Some of the city's prettiest ruins can be found just 50 miles outside of the Yucatan's cultural hub in the city of Merida. Between the years 600 and 900, Uxmal was a religious center, and some researchers believe it was the capital of the Puuc region. The tallest structure is the House of the Magician pyramid which towers 100 feet near the entrance. Other spots to explore include the spacious Nunnery that may have been a school and the Governor's Palace, which features some fancy stonework. The House of Turtles gained its name from the turtle sculptures that decorate the building. Plan to spend the night at one of the local hotels so you can enjoy the Light and Sound show that illuminates the grounds each night at 7 p.m. through fall and winter and 8 p.m. in the spring and summer.

It's easy to visit multiple Mayan ruins in just 1 day in Campeche because of the proximity of many of the archaeological sites. The entire area reflects an architectural style known as Rio Bec that is characterized by ornate carvings including monster faces, tall towers and false stairways. If you're looking to explore this region, check out the Rio Bec Dreams hotel, which is a short distance from the region's main sites.

The area of Becan dates back as early as 600 B.C. The city was surrounded by a moat with access at 7 bridges, and today many of the ceremonial buildings remain. There are tall temples topped with pyramids and a large palace that welcomes visitors through the enormous mouth of a monster. Add on the Xpuhil Ruins to your trip to Becan. This smaller site is just a few miles away and is not popular with visitors. Relish the unspoiled territory and quiet grounds at Xpuhil and marvel at the 3 tall towers that deviate from the traditional style of 2 towers in the city.

The Calakmul site is the farthest from the resort but is undoubtedly worth the drive. Not far from the Guatemala border, the site is located in the nearly 2-million-acre Calakmul Biosphere Preserve. There is a plethora of ancient treasures with about 6,750 structures, the largest of which is the towering pyramid known as Structure II. Rising an astonishing 180 feet above the jungle, Structure II is the largest of the Mayan pyramids.

Deep in the mountainous Chiapas region, there are 2 essential Mayan sites that are accessible from the city of San Cristobal de las Casas. The most popular and the most easily accessible of these is Palenque, which reached its peak in the classical period between the years 500 and 700. With a 4-story tower that rises above it, the palace differs from similar structures at other Mayan sites. All of the buildings are heavily adorned with carvings and inscriptions that give archaeologists clues to what life was like in this Mayan city. Explore the jungle trails and waterfalls, and check out more restored art in the on-site museum, which houses sculptures and reliefs depicting the rulers and gods.

Bonampak has a critical spot in the history of the Mayan people as the discovery of the detailed frescoes in 1946 shaped our understanding of the Mayan people. The colorful murals depict scenes of Mayan life, including religious ceremonies, a large battle and bloody rituals. The frescoes in the Temple of the Murals have not fared well over time and the colors are not as vibrant or clear.

Tour details

Rate definitions

Adult US$ 85 .00
Ages 13 years old and older

Child US$ 75 .00
Ages 6 to 12 years old

Infant free!
Ages 5 years old or younger

What's included

  • Round transportation in air conditined vehicles
  • English speaking guide. (also available in Español and Français)
  • Access fees to Chacchoben
  • Tickets to the runis site
  • Guided tour at Chacchoben ruins
  • Bottled water
  • A visit to Bacalar Lagoon Resort for swimming, tubing, kayaking or just to relax.
  • Lunch and drinks (beer, sodas, tequila, margaritas).

Not included

  • Copyright fee of $5.00USD for the use of video cameras at the ruins site.
  • Gratuities for your guide and driver.

Tour duration
5.5 hours

Operating days and departure times
This tour operates daily with limited availability during Christmas Day and New Year.
Earliest departure for cruise ship guests is one hour after the ship docks. Later departures may be available if ship's time in port allows.

Difficulty Moderate

The ruins part of this tour is a walking tour and includes walking on trails under the jungle. Climbing a few steps of the temples is optional, but climbing at least 13 steps is needed to see the temples on top of Gran Basamento. At the lagoon resort swimming, kayaking or tubing is optional.
We no longer offer accessible tours, slow walkers or people using wheelchairs or motorized scooters must contact us before booking to check if we can accommodate their special needs on the specific date when they visit.

A deposit of $15.00USD per person is required at booking to confirm spaces for this tour.

Balance payment will be due in cash (US Dollars or MX Pesos) at at check-in.
Optionally you can pay the total of your reservation at the moment of booking if you don't want to deal with balance payment when you arrive.

All payments received towards your reservation are fully refundable if for any reason your cruise ship doesn't call port in Costa Maya at all.

Cancellation policy is 48 hours before the tour.

This tour is better appreciated by children ages 6 years old and older.

Alcoholic drinks included in this tour are exclusively for 18 year old or older participants.

Tour meeting point

This tour departs from The Native Choice office 4 blocks from the Costa Maya Port. Email confirmation will include easy to follow directions, contact info and a map.

In Costa Maya the port is privately owned and controlled by the cruise lines. Local companies don't have access to pick up guests nor have representatives there.

Services and excursions available at the port are sponsored by your cruise line, if you plan to use any local service your must expect to leave the port to find your service provider.

Tour timetable

Travel time from Costa Maya to Chacchoben.

Rest stop at the service area.

Travel time from Chacchoben Ruins to Bacalar Lagoon.

Time at Bacalar Lagoon for swimming, kayaking and lunch.

Travel time from Chacchoben to Costa Maya.


  1. Wear comfortable walking or tennis shoes for the ruins visit.
  2. Bring your own towel and bathing suit for the lagoon part of the tour.
  3. A hat and biodegradable sunblock lotion.
  4. Bring extra cash for shopping, credit cards aren't accepted at Chacchoben.

Chacchoben Extreme Tour Details

This tour departs from The Native Choice Office four blocks from the port, check tour meeting point for details.

The ride from Costa Maya to Chacchoben Ruins takes 50 minutes, after the ruins tour the group travels 25 minutes to Bacalar Lagoon for the second part of the tour. At the end of the lagoon visit it takes 50-55 minutes to return to Costa Maya.

Lunch and drinks included in this tour are provided at Bacalar Lagoon Resort. Options include chips and salsa, authentic beef, chicken or al pastor tacos. Drink options include sodas, beer, tequila, margaritas and pina coladas.

At Bacalar Lagoon Resort there are clean bathrooms and changing rooms.

The use of facilities, kayaks, tubes and SUP boards is included in the tour price.

At Chacchoben ruins visitors are allowed to climb only a few steps of the temples, unfortunately, it isn't possible to go all the way to the top. There's a section where climbing a massive platform is needed in order to see the temples on top of it.

This tour combination isn't recommended for guests with difficulties to walk.

There's a copyright fee of $5.00USD for the use of video cameras at archeological sites in Mexico, this fee isn't included in the tour price, it's paid at the site's entrance and applies only for video cameras. There's no fee for the use of smart phones, film or digital photo cameras even if they can take video.

The service area of Chacchoben has a cafeteria where they sell sodas, water, ice cream and snacks.

We recommend to wear comfortable clothes and walking or tennis shoes for the ruins visit. Water shoes are recommended for the lagoon as there are rocks in some areas, we recommend biodegradable sunblock lotion and to bring your swimsuit and your own towel.

The use of life vests (provided at the lagoon) is mandatory for kayaking.

Bacalar Lagoon Resort is and Eco-friendly property located on the edge of Sian Kan Biosphere Reserve and inside the Manatee National Park. Motorized vehicles/sports are limited in this area.

Watch the video: Chacchoben Mayan Ruins Norwegian Getaway - Day 5 (August 2022).